Nieuws

december 2009 - Bespaar je de zoektocht!

LAND VAN REYEN - De zoektocht naar passende kerst- en eindejaarsgeschenken is een jaarlijks weerkerende nachtmerrie waaraan de meesten onder ons een grondige hekel hebben. Je probeert telkens weer iets origineel te vinden, maar dat lukt niet altijd.
Daarom hebben wij een goede tip:
kom eens kijken op één van onze talrijke activiteiten (jaar- en kerstmarkten en andere evenementen), waar wij met onze Groene Winkel uitpakken. Je treft er telkens opnieuw nuttige en welgekomen geschenken aan.
Denk maar aan de unieke Natuurkalender met zijn prachtige natuurfoto’s en nuttige invulvakjes voor je dagdagelijkse “vergeet-me-nietjes”.

Nu het winterseizoen er aan komt, is een nest- en/of voederkast nooit weg. Je bezorgt er de vogels die je tuin in de lente en zomer zo aangenaam opvrolijken met hun gezang, een goede dienst mee. Voer voor onze vogels is ook bij ons verkrijgbaar.
En dan zijn er nog nagelnieuwe T-shirts van Natuurpunt in verschillende modieuze kleuren, is er literatuur over onze natuur en is er vanzelfsprekend ons uniek Gageleer bier. Het is een écht Belgisch biologisch streekbier met een vleugje natuur en de smaak van vroeger. Gageleer is een volmoutbier uit de Kempen met de typische smaak van gagel, een kruidachtig gewas uit vochtige heidebiotopen. In de volksmond werd het ook “vlooienkruid” genoemd omdat het eertijds werd toegepast als middel om ongedierte te verdrijven.
De opbrengst van onze bierverkoop wordt besteed aan de werving van nieuwe natuurgebieden, zodat je bij de aankoop meteen een goed werk verricht.

november 2009 - Korstmossen als signaalgevers.

LAND VAN REYEN - Korstmossen vormen een goede indicator om verzuring aan te geven en te meten. Voor alle duidelijkheid: korstmossen verschillen van gewone mossen: doordat bij korstmossen een schimmel en een blauwalg samenwerken, behoren ze tot de orde van de zwammen. Ze groeien zeer traag en komen voor op plaatsen waar zaadplanten geen concurrentie kunnen vormen: boomschors, rotsen, stenen (grafzerken!) ...

Ze halen hun voedingsstoffen hoofdzakelijk uit de lucht en gaan zeer spaarzaam om met water, zodat ze zelfs extreme droogte kunnen overleven. Korstmossen blijken erg gevoelig te zijn voor luchtvervuiling. Daarom gebruikt men ze als bio-indicator voor ammoniakconcentraties.
In samenwerking met Natuurpunt liet de VMM (Vlaamse MilieuMaatschappij) een onderzoek uitvoeren rond dat onderwerp. Daartoe werden metingen gedaan op een honderdtal punten, verspreid over het Vlaamse grondgebied. In Nederland en Duitsland verricht men al meer dan twintig jaar systematisch opzoekingswerk met korstmossen. Zo worden in Nederland de gegevens per provincie om de vijf jaar hernieuwd. Komen alle korstmossen daarvoor in aanmerking? De meest interessante blijken de soorten te zijn die op bomen groeien, de zogenaamde epifyten. Daarbij genieten eiken zelfs de voorkeur, o.m. wegens de zuurtegraad van de schors.
In totaal komen achttien soorten korstmossen in aanmerking voor die vorm van zuurtemeting en ook om de reacties te meten op de opwarming van de aarde.
Denk er bij je volgende natuurwandeling dus even aan dat korstmossen echte meetinstrumenten zijn voor de wetenschap.

(Bron: Verrekijker, juli 2009)
Tekst en foto: Paul

november 2009 - Dag van de Natuur op 21 en 22 november 2009

LAND VAN REYEN - Op de Dag van de Natuur nodigt Natuurpunt Land van Reyen traditiegetrouw iedereen uit om op een actieve manier deel te nemen aan het beheer van de natuurgebieden in onze streek.
In de herfst zijn er immers heel wat beheerwerken noodzakelijk. Daarbij komt de hulp van vrijwilligers uit de buurt goed van pas. Op die manier kun je onze vereniging beter leren kennen in een toffe en gezellige sfeer.
Je ontdekt onze natuurgebieden op een heel andere manier. De frisse herfstlucht krijg je er gratis bij. Iedereen is welkom. Je hoeft niet over speciale vaardigheden te beschikken.
Voor materieel zorgen wij. Het is nu aan jou om de natuur in je buurt mee vorm te geven. Doen!

Molenbeekvallei, zaterdag 21 november

In de Molenbeekvallei in Vremde staat er hakhoutbeheer in het Kastanjebosje op het programma. Daarmee wordt de oude traditie in stand gehouden om in dat bos vol tamme kastanjes op geregelde tijdstippen de bomen te kappen. Vroeger gebeurde dat voor brandhout en ‘geriefhout’. Nu doen we het in het kader van het natuurbehoud. We geven de knoteiken rond het bos meer ruimte en door het kappen laten we meer licht toe in het bos, zodat de voorjaarsflora en de struiklaag zich kunnen herstellen. Zo ontstaat een meer natuurlijk bos. ’s Middags serveren we voor de helpers gratis overheerlijke warme soep met brood. Op het einde van de dag krijgen de vrijwilligers een mooie draagzak van Natuurpunt, gevuld met materiaal van onze sponsors!

Afspraak om 10 uur aan de Maria Magdalenakapel aan het Don Bosco Jongenstehuis, Broechemsesteenweg 100 te Vremde.
Laatkomers kunnen de abdijweg volgen; het kastanjebos is links.
Einde voorzien rond 16 uur.
Wij zorgen voor materieel, maar je kunt altijd je eigen werkhandschoenen of kapmes meebrengen.
Wie ervaring heeft met de kettingzaag, mag die ook meebrengen. Stevig waterdicht schoeisel is noodzakelijk.
Gratis brandhout voor de helpers.
Info: Bert Andries, 03 455 82 89, bert.andries[at]landvanreyen.be

Klein-Zwitserland, zaterdag 21 november

Hakhoutbeheer. Zorg voor stevige kledij, wij zorgen voor materieel en drank.
Eigen zaag of bijl meebrengen kan ook. ’s Middags soep voor alle helpers!
Afspraak om 9.30 u aan Hoeve Dieseghem.
Einde voorzien om 13 u.
Info: Yves Joris, 03 440 08 70

Wolvenberg, zondag 22 november

Beheerwerken in Wolvenberg van 9.30 uur tot 16 uur.
Bereikbaar met het openbaar vervoer, dat stopt aan het station van Berchem.
Info: Erik Molenaar, 03 218 59 69 en 0474 82 04 71, erik.molenaar[at]skynet.be

oktober 2009 - Deel je natuurwaarnemingen met anderen.

LAND VAN REYEN - Om al je natuurwaarnemingen in te voeren, te beheren en deze informatie te delen met andere gebruikers is er vanaf nu een hulpmiddel: waarnemingen.be. Waarnemingen.be is een initiatief van Natuurpunt Studie vzw en de Stichting Natuurinformatie. Het is een nationale waarnemingendatabank die te raadplegen is op www.waarnemingen.be. Onze afdeling heeft een regioscherm www.waarnemingen.be/landvanreyen. Met dit regioscherm krijg je een overzicht van de waarnemingen in onze afdeling.

Waarnemingen invoeren

Klik op het menu 'waarnemingen' in de linkerkolom van onze homepage www.landvanreyen.be. Je komt in het regioscherm van onze afdeling terecht. De eerste keer dat je de databank gebruikt moet je je registreren zodat je een unieke gebruikersnaam krijgt. Registreren doe je door rechtsboven in het scherm op “registreer” te klikken. Na de registratie wordt een login en een paswoord naar je e-mailadres opgestuurd. Nu kan je aan de slag. Ga naar de rubriek “invoeren”. Tezamen met je waarneming kan je een gebied opgeven. Er is ook de mogelijkheid om een foto, de leeftijd, het biotoop, enz. toe te voegen. Het is belangrijk dat jouw waarnemingen zo nauwkeurig mogelijk vastgelegd worden. Aan de andere kant is het voor een aantal soorten van belang dat de exacte locatie niet zichtbaar is. Daarom is het mogelijk om een embargo op je waarneming te plaatsen. De locatie is dan niet voor andere mensen zichtbaar, maar je waarneming is wel ingevoerd en gaat niet verloren.

Waarnemingen opvragen

Na de registratie ben je in de mogelijkheid om de ingebrachte waarnemingen van andere gebruikers op te vragen. Je kan dan het verspreidingsgebied van bvb. de Rietvink opvragen. Dit doe je door in de rubriek “overzicht” te klikken op soorten. Vervolgens geef je in de zoekopdracht de naam van de nachtvlinder in en druk je op OK. Als je nu op het logo “kaart” drukt komen de waarnemingen tevoorschijn op een overzichtskaart.

Overzichtskaart met de verspreiding van de Rietvink

De mogelijkheden van de databank zijn ruim en beperken zich niet tot vlinders alleen. Ook vogels, libellen, zoogdieren, planten, enz. … komen aan bod. Probeer zelf de website uit en laat de waarnemingen binnenstromen!

Wouter

Oktober 2009 - Zoogdier gezien?

NATUURPUNT - Trek tijdens het weekend van 17 en 18 oktober mee op zoektocht. Tel je mee, dan breng je niet alleen de zoogdieren in kaart, je geeft ons ineens ook nuttige informatie om zoogdieren nog beter te beschermen. Als ambassadeurs van een kwaliteitsvolle natuur,vertellen zoogdieren bovendien veel over de natuur in jouw buurt.

http://www.zoogdierenwerkgroep.be

september 2009 - 1ste Open deur Dieseghemhoeve: Natuurpunt Land van Reyen trakteert!

LAND VAN REYEN - Op zondag 4 oktober van 14 tot17u trakteren we al onze leden op een gratis drankje (op vertoon van lidkaart). Dit ter gelegenheid van de eerste Open Deurdag Natuurpunt in de Dieseghemhoeve te Mortsel.

Niet zonder trots kan ik aankondigen dat we in de Hoeve vanaf nu onze vaste stek hebben. We bereikten hierover een akkoord met de stad. Al onze vergaderingen en cursussen zullen plaats vinden op de graanzolder. Het kader van de prachtig gerestaureerde Dieseghemhoeve vlak bij ons natuurgebied Klein Zwitserland: toch een mooie locatie om ‘thuis’ te zijn met onze afdeling, niet? En dat moet dus gevierd worden! Vanaf nu is de Hoeve ook een beetje de ‘thuis’ van onze leden. Daarom hebben we beslist de Dieseghemhoeve een zondagnamiddag per maand open te stellen voor het grote publiek. Je kan dan iets komen drinken, kennis maken en/of een babbeltje slaan met onze vrijwilligers. Je kan terecht met vragen of een wandelingetje doen op Klein-Zwitserland. Je kan eventueel wat voorraad inslaan uit onze Groene Winkel! Inderdaad op de Open deurnamiddagen zal je telkens de gelegenheid hebben onze Groene Winkelartikelen aan te kopen: Gageleer, kalenders, voederhuisjes, nestkastjes, vogelvoer, t-shirts, enz. Vanaf nu is de Dieseghemhoeve dus de ontmoetingsplaats van alle Natuurpunters van de regio. We hopen jullie daar meermaals te ontmoeten! Bert Andries Voorzitter Bert.andries[at]landvanreyen.be

Open Deurdagen Natuurpunt Dieseghemhoeve:

Telkens een zondag van 14-17u
4 oktober 2009
18 oktober 2009
22 november 2009
20 december 2009
24 januari 2010 (tevens Algemene Ledenvergadering)
21 februari 2010
21 maart 2010
18 april 2010
16 mei 2010
27 juni 2010 (tevens Hoevefeesten: 20 jaar beheer Klein Zwitserland)
22 augustus 2010 (tevens fietstocht)

september 2009 - 4 miljoen slachtoffers per jaar.

NATUURPUNT - Op 24 september 2009 startte het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE) van de Vlaamse overheid samen met de organisaties Natuurpunt en Vogelbescherming Vlaanderen het project ‘Dieren onder de wielen’ op. Daarmee willen zij in kaart brengen hoeveel faunaslachtoffers er op de Vlaamse wegen vallen, welke diersoorten verkeersgevoelig zijn en waar in het Vlaamse wegennet de belangrijkste knelpunten liggen. Wie een dood of gewond dier aantreft op het Vlaamse wegennet, kan dat voortaan melden op www.dierenonderdewielen.be.

Meten is weten

Gegevens over dierlijke slachtoffers in het verkeer werden tot nu toe slechts fragmentarisch verzameld. Dit project wil voldoende informatie verzamelen om heel wat verkeersassen veiliger te maken, niet enkel voor de menselijke weggebruikers, maar ook voor dieren die steeds vaker geconfronteerd worden met wegen die hun leefgebied doorsnijden. ‘Dieren onder de wielen’ is dus vooral een oproep om alle dode en aangereden (gewonde) dieren op de Vlaamse wegen te melden.

Slachtoffers

Het Vlaamse wegennetwerk en voertuigenpark zijn indrukwekkend. In 2006 had Vlaanderen al een wegennet van maar liefst 70.195 km. Op die Vlaamse wegen werd in datzelfde jaar 55,4 miljard km verreden. Elk onderzoek voorspelt dat de verkeersintensiteit nog een hele poos zal blijven groeien. In het kader van het Europees Jaar voor het Natuurbehoud in 1995 nam Vogelbescherming Vlaanderen het initiatief om verkeersslachtoffers onder dieren in kaart te brengen. Het project resulteerde in het naslagwerk ‘Dieren onder onze wielen - Fauna en wegverkeer’. Een extrapolatie van de cijfers bracht de teller toen op minstens 4 miljoen grotere, in het wild levende dieren per jaar. Een duizelingwekkend cijfer dat vermoedelijk zelfs een onderschatting was van het werkelijke aantal. Intussen, twaalf jaar later, is het wegennet aanzienlijk uitgebreid, rijden meer wagens meer kilometers en mag vermoed worden dat het aantal faunaslachtoffers op onze wegen toegenomen is.

Maatregelen

Gelukkig zijn de tijden aan het veranderen: voor de aanleg van nieuwe wegen moet er een milieueffectenrapport opgesteld worden. Met ecoducten, faunapassages en amfibieëntunnels wordt getracht de gevolgen van habitatversnippering tegen te gaan. Dat ontsnipperende maatregelen kunnen renderen, werd intussen al voldoende aangetoond. In Vlaanderen werden de voorbije jaren enkele succesvolle ecoducten in gebruik genomen. Dat van de ‘Kikbeek’ in het ‘Nationaal Park Hoge Kempen’ over de E314 te Maasmechelen is alvast een goed voorbeeld.

Meldpunt

Vooral voor vogels, zoogdieren en amfibieën is het wegverkeer nagenoeg de belangrijkste onnatuurlijke doodsoorzaak. Met het project ‘Dieren onder de wielen’ hopen de drie initiatiefnemende instanties deze problematiek hoger op de agenda te krijgen. Maar het succes van ‘Dieren onder de wielen’ hangt samen met het aantal meldingen dat wordt doorgegeven. Elk gegeven telt en iedereen kan meedoen. Heb je zelf ergens een dode egel, een aangereden merel, een platte vos of een uiteengereten konijn gezien, dan kan je dit melden op de website www.dierenonderdewielen.be die vanaf 24 september 2009 online staat. De ingezamelde kennis over verkeersdode dieren moet er in de toekomst voor zorgen dat het aantal slachtoffers drastisch verlaagd wordt.

Contact:

Dominique Verbelen, 0484-11 98 99 (Natuurpunt)
Jan Rodts, 0496-26 13 79 (Vogelbescherming Vlaanderen)
Katja Claus, 0474-99 94 33 (Department LNE)

september 2009 - Welkom op de Scheldedag! Zondag 27 september • Lillo en Doel

Meer...

augustus 2009 - Op twee wielen door ‘t Land van Reyen

LAND VAN REYEN - Het is de laatste jaren een traditie dat we einde augustus een fietstocht organiseren door een deel van ’t Land van Reyen. Een tocht langs mooie hoekjes en ook pure natuur. Dit jaar op zondag 23 augustus 2009. Maar voor het eerst bezorgen we je ook de routebeschrijving (of een variante erop). Je kunt de tocht dus de hele zomer rijden. Aan de route koppelen we ook een eenvoudige wedstrijd. Met prijzen uit onze Groene Winkel.

Start

Afspraak aan Hoeve Dieseghem in de Wouter Volcaertstraat in Mortsel. Een vermelding van Tissengien vind je al in 869 in de een boek van de abdij van Lobbes die hier grote bezittingen had. In 1573 kwam de hoeve in bezit van kardinaal de Granvelle die toen zijn buitenverblijfje had in kasteel Cantecroy. Hoeve Dieseghem was tot in 1958 een landbouwbedrijf. Daarna werd ze eigendom van de gemeente Mortsel. Ze maakt nu deel uit van het cultureel centrum. Je kan dat raar vinden maar je start niet op de fiets, maar met de fiets aan de hand. Heel even. Je loopt naar het Natuurpunt-infobord (Vraag 1). Achter het infobord ligt Klein-Zwitserland, beheerd door Natuurpunt. Klein maar in een stedelijk gebied erg waardevol. Door Klein-Zwitserland loopt het Hazelwormwandelpad, genoemd naar de hazelworm, een pootloze hagedis. Die leeft hier, zo heeft onderzoek dit jaar nog maar eens uitgewezen. Klein-Zwitserland is niet toegankelijk voor fietsers. Vandaar. Loop Klein-Zwitserland in. Na enkele meter rechtsaf. Tot op een geasfalteerd pad. Linksaf (te voet!) tot in de IJzerenweglei. Linksaf en vervolgens rechtsaf, de Heirbaan. Bij de lichten gekomen steek je aan een autohandel de Krijgsbaan over. Linksaf en vervolgens rechtsaf, de Cantecroylaan. Je rijdt langs kasteel Cantecroy. Het stond er al in de dertiende eeuw. Aan de geschiedenis zijn namen verbonden als kardinaal de Granvelle, Alva, Alice Nahon en zelfs Albert Einstein. De NV Zilver Avenue wil het kasteel ombouwen tot zestig luxueuze bejaardenflats. (Vraag 2) Op het einde van de Cantecroylaan linksaf, de Neerhoevenlaan, langs het buitenglacis van Fort 4, onderdeel van de Antwerpse fortengordel. Dit jaar honderdvijftig jaar oud. Een interessant gebied voor watervogels (reiger, ijsvogel, aalscholver, eendensoorten) maar ook voor tal van andere vogels (torenvalk, bosuil, sperwer enz. ). Einde Neerhoevenlaan, linksaf en onmiddellijk rechtsaf, de Vuurkruisenlaan. Rechtdoor, voorbij een pleintje. Je komt zo aan het Weerstandsplein en station Mortsel-Liersesteenweg. Linksaf. Verder langs de Liersesteenweg.

Koude Beek

Je rijdt voorbij de Sint-Jozefkerk tot aan de Bessemstraat, net voorbij de voormalige brouwerij Van Rijswijk. Rechtsaf. (Vraag 3) Naast de Bessemstraat loopt de Koude Beek. Stad en provincie hebben hier en elders (vooral in Borsbeek) al veel geïnvesteerd om van de Koude Beek weer een natuurlijke waterloop te maken. Het lokale Bessemcomité ijvert al jaren voor het behoud van de open ruimte en zet zich in voor het knotten van bomen. De stad legde onder meer een hoogstamboomgaard aan en een poel. Links ligt het Molenveld. Elk jaar slaat het Sfinks Festival hier zijn tenten op. Dit jaar op 24-25-26 juli 2009. De Bessemstraat is dan niet toegankelijk. Einde Bessemstraat linksaf. Tenzij je nu al een terrasje wil doen: even naar rechts en dan linksaf, tot bij De Jongste Telg. Linksaf dus, de Welvaartstraat. Je dwarst twee kruispunten, rijdt voorbij het Appelkanthof en slaat dan links af, de Heuvelstraat. Aan het kruispunt rechtsaf, de Lange Kroonstraat. Aan het kruispunt (protestantse kerk) steek je over, naar het O.-L.Vrouwplein. Vervolgens de Van Colenstraat in. Aan de Sint-Bavokerk steek je het kruispunt over, je rijdt over het Jef Van Hoofplein en je slaat op het einde rechts af, de Konijnenbergstraat. Voor jou Den Steenen Molen met weer een terrasje … De stenen stellingmolen (1782) is in 2004 gerestaureerd en maalvaardig. Hij draait regelmatig. Aan de molen linksaf, nog altijd de Konijnenbergstraat. Die brengt je naar de Holleweg, de imposante dubbele dreef (Vraag 4) langs het kasteeldomein van de adellijke familie Moretus. Het grootste bosgebied in de omgeving maar niet toegankelijk. Rechtsaf. Je volgt verder de Holleweg. Die gaat over in de Jos Coveliersstraat. Aan een kruispunt met kapel dwars je de Lintsesteenweg en neem je de Leo Dumortierstraat. Voorbij een voetbalveld en het kerkhof. (Vraag 5) Voorbij het kerkhof linksaf, de Veldkantvoetweg. Altijd rechtdoor richting fietsknooppunt 62 en daarna richting knooppunt 12. Daarbij passeer je rechts het gemeentepark van Hove. Best een korte wandeling waard. Op weg naar 12 rij je onder meer door Wanninckhove. (Vraag 6) Na Wanninckhove volgt de Beekhoekstraat. (Vraag 7). Op het einde linksaf, nog altijd richting 12. Nog heel even, tot het eerste straatje rechts, de Molenvoetweg. Die volg je altijd rechtdoor tot aan de spoorlijn Lier-Kontich. Linksaf. Het volgende kruispunt (opletten!) dwars je. Verder rechtdoor, de Luitersheide, nog altijd langs de spoorweg.

Onbekend Lachenenbos

Aan de onbewaakte overweg dwars je de spoorlijn, je rijdt nog altijd door de Luitersheide. Op het einde linksaf, de Zevenhuizenstraat. Die rij je uit en vervolgens linksaf, de Liersesteenweg. Tot de Felix Timmermansstraat. Rechtsaf. Je volgt de Timmermansstraat tot die overgaat in het Haakveld. Even opletten nu. Naast nr. 39 kan je het Lachenenbos in. Een van de meest interessante bossen van het Land van Reyen. Weinig bekend. Veel afwisseling. Ook reeën en damherten. En heel veel nestkastjes opgehangen in het kader van mezenonderzoek van de Universiteit Antwerpen. (Vragen 8 en 9).

Alternatief

Je dwarst de spoorlijn niet aan de onbewaakte overweg. Je blijft rechtdoor rijden. Links ligt wat verder het Kapellekesbos met daarin verscholen de Kapel van Marpingen. Een interessant zomereikenbos met een onderbegroeiing van onder meer hazelaar en lijsterbes. Bosuil, boomklever en specht voelen zich hier thuis. Verder rechtdoor langs de spoorlijn. Je dwarst de Boshoek en aan de volgende straat, de Vinkenstraat, heb je weer aansluiting. Linksaf. Na een wandeling in het Lachenenbos rij je het Haakveld verder uit. Op de Lierse steenweg sla je rechts af. Je komt uiteindelijk bij Hoeve De Trommel, een bioboerderij, bij fietsers heel bekend om zijn ijsjes. Net voorbij De Trommel linksaf, de Vinkenstraat. Je dwarst de spoorlijn Lier-Kontich. Links en rechts in de verte liggen nog enkele interessante bossen.

Alternatief

Net voor de volgende spoorlijn kan je linksaf en zo terug naar Boechout. Je komt dan voorbij De Melkkuip, een geologisch uniek kwelamfitheater. Zie daarover de bijdrage in De Rietvink nr. 2 van 2009. Wie niet naar Boechout wil dwarst de spoorlijn en rijdt verder door de Vinkenstraat. Voorbij nr. 71 neem je rechts een door iedereen gebruikte privéweg. Zo bereik je de Provinciesteenweg die je oversteekt. Opgelet! Veel verkeer, geen lichten, geen zebrapad! Aan de overkant rij je de Stoofstraat in. Op het einde ben je op de Lispersteenweg. Rechtsaf. Negenhonderd meter verder linksaf, de Nieuweweg. (Vraag 10) Je fietst voorbij het omwalde en mooi verzorgde Hof van Nieuwe tot je rechtsaf kan, de Bloemenhof in, nog altijd door een mooi, open agrarisch landschap. Je rijdt langs nog een omwalde voormalige hoeve, het Luizenkasteel of Bloemenhof. Aan een kapelletje op het einde linksaf, de Hondstraat. Rechts ligt nog zo’n omwalde, voormalige hoeve, het Hagenbroekhof. (Vraag 11)

Molenbeekvallei, om trots op te zijn

Linksaf, de Grotehoevenweg. Ongeveer 1,3 km verder sta je op de Broechemsesteenweg. Je fietste dwars door de Molenbeekvallei waarin Natuurpunt Land van Reyen nu al meer dan dertig hectare natuurgebied beheert. Op de Broechemsesteenweg linksaf. Net voorbij het Jongenstehuis Don Bosco, aan een Maria Magdalenakapel linksaf, een veldweg die je naar het natuurgebied Molenbeekvallei brengt. Zet je fiets aan de kant en maak een korte wandeling. Bv. linksaf, langs het kastanjebos (rechts) tot aan het grote grasland waar runderen een belangrijke beheertaak hebben. In het kastanjebos stond in de dertiende eeuw enkele jaren de heel bescheiden voorloper van de abdij van Hemiksem. Terug aan de Magdalenakapel draai je rechts af en neem je even verder links de Sint-Bernardsstraat. 1,2 km verder sta je bij het merkwaardige O.-L.-Vrouwkerkje van Millegem-Ranst (13de-16de eeuw). De zondag voor of na St.-Antonius kan je de traditionele verkoop van varkenskoppen e. a. meemaken. Voor de kerk staat een protestbord. Inderdaad, de vier hectare open ruimte voor de kerk is bedreigd. De gronden zijn gekocht door de intercommunale Igean. Doel: verkaveling … Vóór de kerk linksaf, de Groenenbroekstraat. Waar die naar rechts draait neem je links de Broederlozestraat. Ca. tweehonderdmeter meter verder, aan twee Millegempadborden, sla je linksaf, een veldweg die je naar de Eekstraat brengt. Steek schuin rechts over en rij via het Millegempad naar Vremde. De St.-Jankerk vind je allicht. Voorbij de kerk rechtsaf, de Weverstraat. Na zeshonderd meter linksaf, De Toeffelhoek. Richting knooppunt 53 en vervolgens richting 07. Daarbij dwars je aan het Spokenhof (ooit woonplaats van toondichter Jef van Hoof) de Borsbeeksesteenweg. Opgelet: gevaar! Net voorbij de netjes gerestaureerde hoeve Ter Beke dwars je weer de Koude Beek. De kaarsrechte loop rechts met kale oevers smeekt nog om herinrichting. Aan knooppunt 07 rij je richting 05. De weg draait een keer naar rechts en naar links. Als aan een volgende T-splitsing het routebord 05 naar rechts wijst, rij jij naar links. Tenzij je naar de wat verder gelegen ijsjeshoeve wil of je de kaalkap op Fort 3 nog eens wil bewonderen. Naar links dus, langs nog een van de Gasthuishoeven. Een eerste passeerde je al. Hoeven en gronden waren ooit eigendom van het Antwerpse St.-Elisabethgasthuis. De hoeve is niet meer in gebruik. In deze omgeving wil de stad Mortsel immers twintig hectare sportinfrastructuur inplanten. Helaas. Aan de Cantincrode-sportterreinen gekomen linksaf. Verder langs Cantincrode en zo naar het tunneltje onder de Krijgsbaan. (Vraag 13) Aan de andere kant rechtsaf en dan op het fietspad langs de Krijgsbaan rechtsaf. Bergop. Even. Aan de toegang tot het kerkhof rechtsaf. Net na de begraafplaats linksaf (opgelet, je rijdt er zo voorbij). Dat pad draait naar rechts, tussen de spoorlijn en Klein-Zwitserland-Noord. Ook een voor natuurliefhebbers interessant gebied, maar niet beheerd door Natuurpunt. Je rijdt vervolgens via een tunneltje onder de spoorweg door. Linksaf en je bent zo terug aan Hoeve Dieseghem. Tekst en foto’s: Ludo Van Lint.

Doe mee en win!

Aan deze fietstocht koppelen we een kleine wedstrijd. Een wedstrijd met eenvoudige vragen, vooral over bomen. Geen vragen voor specialisten, wel dertien vragen voor gewone leden, voor gewone natuurliefhebbers. Ja, ik doe mee!
Naam:
Adres:
Inzendingen vóór einde augustus sturen naar….
Deelnemen kan ook via de website, www.landvanreyen.be.
Ook commentaar bij deze fietsroute stellen we zeer op prijs
1. Naast het infobord groeien harsvrije, uiterst giftige bomen. Alleen de zaadrok is niet giftig, al de rest wel.
Het gaat om ……………………..
2. Je staat op de brug. Je kijkt naar links. In de opening van het tweede kleine venstertje onderaan (te tellen vanaf de brug) groeit een struik. Welke? ...
3. Tegenover de eerste weg rechts staat links een geknotte boom. Geen knotwilg maar een geknotte ………………..
4. De kasteeldreef is een beukendreef. Behalve ter hoogte van de toegang tot het kasteel en de Heilig Hartkapel. Daar groeien ……..
5. Op een rondpuntje na de kerkhofpoort staat een voor een kerkhof typische boom. Het gaat om een …..
6. In Wanninckhove staan acht knotbomen gevolgd door één niet geknotte boom van dezelfde soort. Het gaat om ……..
7. Net voor nr. 48 staan twee bomen met bolronde, groene vruchten. Vroeger wel altijd een of meer bij een boerderij geplant om vliegen en muggen weg te houden. Inheems in de Balkan. Hier ingevoerd door de Romeinen. De naam: …….
8. Bij de toegang tot het bos hangt een bord met de naam van een niet meer bestaande natuurvereniging en een niet meer bestaande bank. Het gaat om …… en …….
9. Naast jonge bomen groeien er in het Lachenenbos ook eeuwenoude. Het zijn allemaal ……..
10. Welke bomen groeien er langs de Lispersteenweg, net voor je de Nieuweweg inrijdt? ……..
11. De bomen in de dreef naar het Hagenbroekhof zijn …….
12. Welke runderen hebben een belangrijke beheertaak in de Molenbeekvallei?
Zijn het Schotse hooglandrunderen, Aubracrunderen of Gallowayrunderen? ……..
13. De laatste boom rechts, vóór het tunneltje is een veel voorkomende exoot. Geliefd bij bijen en imkers. Het hout is bijzonder hard. Het gaat om een ……..

De prijzen
Neen geen reizen, ook geen vakantiewoningen en heel sjieke, dure boeken. Wel gewoon leuke dingen uit onze Groene Winkel.
Onder de deelnemers die ons de juiste antwoorden bezorgden, verloten we deze prijzen:
- Zes voederhuisjes
- Ygdrasil: gezelschapsspel (6 tot 16 jaar)
- Het Gruttospel
- Boek 'Graag Gedaan: 50 jaar inzet voor natuur in Vlaanderen'
- Boek (voor jeugd): Kieviten, ransuilen en andere vogels
- Zoekkaart zangvogels
- Zoekkaart dagvlinders

juli 2009 - 1 en 2 augustus: Vlinders tellen in je tuin

LAND VAN REYEN - In februari tellen we met z’n allen vogels, in augustus dagvlinders. Dat is op zich een leuke bezigheid, maar het gaat natuurlijk om veel meer. We willen er bij Natuurpunt vooral wat uit leren, informatie vergaren over voorkomen, vooruitgang en achteruitgang, over biodiversiteit. Met de Mortselse stedenbouwkundige en natuurgids Koen Janssens hadden we een kort gesprek over vlinders en tuinen. ‘Ik heb het allemaal als kind al intensief meegemaakt. In 1953 begon mijn vader met vlindertellingen. Toen ging dat nog gepaard met verzamelen. De enorme collectie opgespelde insecten is ondertussen naar de universiteit verhuisd maar de databank hebben we nog. Vader schreef echt elke dag op wat hij zag, vlinders maar ook vogels en andere dieren. Jaren lang. Het zou interessant zijn om de vliegdata en de andere gegevens van toen met die van nu te vergelijken. Dat is ook het nut van tellingen: basisinformatie verzamelen. En hoe langer we tellen, hoe interessanter het wordt. De vlindertellingen duren nog niet lang genoeg om belangrijke conclusies te kunnen trekken. Maar in het algemeen kan je wel stellen dat heel veel verdwenen is door de vernietiging van biotopen, door de veranderingen ook in de landbouw. Zowel het aantal vlinders als het voorkomen van soorten is gedaald. De dagvlinderfauna is, denk ik, nog maar twintig procent van wat hij dertig, veertig jaar geleden was. Zelfs meer algemene soorten als citroentjes en hooibeestjes krijgen het moeilijk. Daarnaast zijn er ook verschuivingen. Een koninginnepage bv. zag je toen wel, maar vandaag is die veel algemener. Allicht schuiven zuidelijke soorten meer naar het noorden op. Tellingen kunnen daar meer inzicht in verschaffen. Dat er dit jaar zoveel distelvlinders te zien zijn is een ander fenomeen. Het gaat om trekvlinders uit Afrika die daar extra goede omstandigheden hadden om zich voort te planten. Er zijn er echt veel, ook in de tuin. Ik sprak tellers die honderden distelvlinders per dag telden.’ Voor Koen Janssens is het belangrijk dat Natuurpunt probeert om de vlinderfauna in beeld te brengen, maar een telling is voor de gedreven natuurgids meer dan dat. ‘Met een telling leer je mensen ook oog hebben voor het milieu, voor de natuur in hun tuin, leer je hen ontdekken dat er ook bij hen veel te beleven is. En dat hoeven niet speciale, zeldzame vogels en vlinders te zijn. Ik geniet vooral van de gewone vlinders, van de gewone vogels. Ik zoek naar de samenhang, probeer te begrijpen waarom dié soort hiér voorkomt. Waarom de lindepijlstaart bv. bijna elk jaar voorkomt op de linde voor mijn deur en de wespvlinder in die oude abeel. Denk vooral ook niet dat ik hier met een netje door de tuin loop om vlinders te tellen. Netjes vind ik verschrikkelijk. Ik associeer ze niet met natuurbehoud, meer met vangen, potjes en verzamelen.’ Koen Janssens ligt er niet direct wakker van of er in zijn tuin al dan niet alleen inlandse bomen en struiken groeien. Dat heeft ongetwijfeld ook te maken met z’n job als stedenbouwkundige. Koen wil ook in zijn tuin aan de slag als vormgever. ‘En als ik wat goede raad mag geven voor de tuin, dan is dat allereerst dat je aandacht moet hebben voor ruigere stukken, voor houtkanten. Die zijn belangrijk als voedselbron. En ten tweede, als je vlinders wil zien, dan moet je ze lokken met sterke nectarplanten bv. vlinderstruiken.’ Een folder over het telweekend en het verslag van vorige telling vind je op www.vlindermee.nl.

Tekst: Ludo Van Lint.
Foto’s: François De Troeyer.

Favoriete websites?

Gevraagd naar zijn favoriete vlinderwebsites blijkt Koen geen internetfan. De computer, dat is blijkbaar goed voor de job. Minder voor de hobby. ‘Geef mij maar natuurtijdschriften om te lezen of laat me buiten bezig zijn in de tuin…’ Aldus Koen Janssens. Het lijstje komt dan ook uit de redactiecomputer.

het verhaal van Ortwin Hoffmann over vlinders in je tuin

vlinderwerkgroep Natuurpunt

www.bc-europe.org

www.vlinderskijken.nl

www.vlinderstichting.nl

Oproep Vlinderwerkgroep

De Vlinderwerkgroep van Natuurpunt werkt aan een nieuwe dagvlinderatlas en doet een oproep om zoveel mogelijk waarnemingen van dagvlinders, mét hun precieze locatie door te geven. Die worden verwerkt in de atlas die in 2010 wordt samengesteld.

april 2009 - Zonnen voor meer natuur

LAND VAN REYEN - “Ik droom van een wereld waarin elke dakpan een zonnepaneel is. Wij Belgen zouden de zonnepaneelsjeiks van de wereld kunnen worden”, meldde Nic Balthazar enkele maanden geleden in de pers. En dat vinden wij ook. We willen zoveel mogelijk gezinnen aanzetten om over te gaan tot de installatie van zonneboilers en fotovoltaïsche panelen.

Natuurpunt en klimaat

Het wordt steeds duidelijker dat de klimaatverandering catastrofale gevolgen zal hebben voor de natuur. Logisch dus dat ook Natuurpunt als Vlaamse natuurvereniging de strijd aanbindt tegen de klimaatverandering. Het klimaatprobleem is niet alleen een zaak voor bedrijven, ook de CO2-uitstoot van gezinnen blijft stijgen. Vooral transport, verwarming en elektriciteitproductie zorgen voor veel CO2. En toch kan het anders! In de eerste plaats door minder te verbruiken: energiebesparing dus. Isolatie, thermostaat een graadje lager de auto’s langs de kant en kiezen voor het openbaar vervoer. Maar daar mag het niet bij blijven. Alle specialisten zijn het er over eens dat we ook veel meer naar lokale energieproductie moeten gaan. “Iedereen energieproducent”. Dit kan bijvoorbeeld door het plaatsen van zonneboilers en zonnepanelen. Door het stimulerend beleid van de overheid en stijgende energieprijzen, wordt het voor steeds meer mensen haalbaar en interessant om de stap te zetten.

Eenvoudigweg via Natuurpunt

Natuurpunt wil haar leden stimuleren om zelf zonnepanelen te plaatsen voor productie van elektriciteit en warmte. Het opzoeken en vergelijken van de zeer technische informatie is voor velen een loodzware opdracht. Door het project “Zonnen voor meer natuur” wordt het makkelijker voor leden van Natuurpunt om zich te informeren over zonnepanelen en zonneboilers en later ook tot aankoop over te gaan. Dankzij de samenwerking met Linea Trovata SunTec, een leverancier van kwalitatieve en rendabele kant-en-klare projecten in zonnestroom, zonnewarmte, waterpompen en jarenlange energie besparing, krijgen onze leden een kwalitatief en voordelig aanbod van zonnepanelen en zonneboilers. LT SunTec garandeert onze Natuurpunt-leden: • Een zeer scherpe prijs • Materiaal van topkwaliteit • Een zeer goede service ( harde garantie, keurige installatie, volledige begeleiding bij aanvraag van subsidies en groene stroom certificaten en een vlotte dienst na verkoop) • Per installatie een gift aan Natuurpunt waarmee we de natuur in Vlaanderen kunnen versterken. Meer informatie vindt u op de website www.natuurpunt.be/zonnen hier kan u tevens een offerte aanvragen.

Infoavond i.v.m. zonnepanelen op woensdag 24 april in Mortsel

Onder het motto “Zonnen voor meer natuur” organiseert Natuurpunt i.s.m. stad Mortsel een samenaankoop van zonnepanelen. Doelstelling is om zoveel mogelijk gezinnen aan te zetten om over te gaan tot de installatie van zonneboilers en/of fotovoltaïsche panelen. De infoavond is gratis. U hoeft niet in te schrijven. Technische dienst stad Mortsel, Neerhoevelaan 50 Mortsel (FORT 4). Afspraak om 19.30u

Info Aagje Geerardyn, duurzaamheidsambtenaar stad Mortsel, Tel. 03 444 18 41, e-mail: aagje.geerardyn@mortsel.be

maart 2009 - Nacht van de Duisternis op 28 maart 2009.

LAND VAN REYEN - Voor de veertiende keer pakt de Bond Beter Leefmilieu (BBL) uit met een Nacht van de Duisternis. Een campagne die gemeenten ervan wil overtuigen om rationeler om te springen met openbare verlichting en om lichthinder zoveel mogelijk te beperken. Tal van gemeentebesturen doven die avond een deel van de openbare verlichting en de klemtoonverlichting te doven en organiseren activiteiten samen met de verenigingen. Zo kunnen mensen proeven van ‘de gezelligste nacht van het jaar’. Er zijn redenen te over om zo’n nacht te organiseren. Teveel verlichting kost veel geld. Efficiëntere verlichting is goed voor de overheidsfinanciën en helpt mee de Kyotonormen te halen. Lichtvervuiling is bovendien hinderlijk voor mens, dier en plant. De menselijke hormoonhuishouding steunt op een donkere periode. Kunstlicht kan onder meer leiden tot slaapstoornissen en depressies. Veel dieren raken de kluts kwijt door teveel nachtlicht, komen in gevaarlijke situaties terecht, raken het gevoel voor seizoen kwijt met gevolgen voor de voortplanting. Planten vertonen groeistoornissen of staan te lang in blad en lopen zo vorstschade op… Door de geweldige lichtkoepels boven grote, verlichte gebieden zijn er nauwelijks nog te sterren te zien. In gebieden zonder lichtvervuiling zie je er makkelijk drieduizend en een indrukwekkende Melkweg. België haalt er nog zeshonderd en boven Brussel of Antwerpen zijn dat er geen honderd meer. Veel mensen hebben nog nooit een Melkweg gezien… Zowel in Lint als Boechout-Vremde organiseert Natuurpunt wandelingen in het teken van de Nacht van de Duisternis.

Nacht van de duisternis. Waar staan we met de openbare verlichting in Lint?

LINT – De burger moet zuinig met energie omgaan, ook met verlichting. Maar wat doet de overheid om ons het goede voorbeeld te geven? Samen met de Milieuraad organiseert Natuurpunt een geleide wandeling in de dorpskern van Lint. We staan stil bij goede en slechte voorbeelden van openbare verlichting. De gemeente zal her en der de lichten doven. Vertrek om 20 u. op het Oudstrijdersplein. De wandeling duurt ongeveer een uur na een korte inleiding in het gemeentehuis. Info: Paul Van Deuren, mail Úlink naar paul.van.deuren@telenet. be, 03 289 09 32; mail to : Mieke Van Den Bergh

Nacht van de duisternis. Geleide nachtwandeling in de Molenbeekvallei.

BOECHOUT – Zullen we de steenuil zien en/of horen? Speciale aandacht gaat in elk geval naar de nachtfauna en de lichthinder, afgewisseld met stukjes ‘nachtelijke poëzie’, geselecteerd door o.a. dichter Marc Tritsmans en burgemeester Koen T’Sijen. Afspraak om 20 u. aan de Maria Magdalenakapel naast Don Bosco, Broechemsesteenweg 100. Wandeling niet geschikt voor kinderwagens en rolstoelen. Honden zijn niet toegelaten. Stevig, waterdicht schoeisel is noodzakelijk. Breng ook een zaklamp mee. Info: Verplicht inschrijven, tot 25 maart, bij de Boechoutse milieudienst: tel. 03 460 06 37, mail to : Johan Dragers

Meer info:

www.nachtvandeduisternis.be => Website Nacht van de Duisternis.

www.lichthinder.be => Website Lichthinder.

www.platformlichthinder.nl => Website Platform lichthinder.

www.earthhour.be => Website Earthhour.

maart 2009 - Overlijden Jaap Kruithof

LAND VAN REYEN - Op 25 februari 2009 overleed emeritus moraalfilosoof Kruithof (79) te Boechout (maar heeft steeds in Mortsel gewoond). Hij richtte de afdeling moraalwetenschappen op aan de Gentse universiteit, vrijzinnig humanist, links politiek bewogen en voor meer sociale rechtvaardigheid, kritisch tegenover het wilde neoliberalisme en globalisme, edm. Maar hij was ook een overtuigd ecocentrist, stond mee aan oprichting van Gaia, fulmineerde tegen de milieuvervuiling en de consumptiemaatschappij, was een ondertekenaar van de klimaatoproep, behoorde tot het beschermcomité van het Lapperfortbos (Brugge), liet mensen nadenken over desastreuze milieutoestanden en over de toekomst van de aarde, ... Hij kantte zich tegen het antropocentrisme, de idee dat de mens de norm vormt voor alle beoordelingen, en gaf daarmee steun aan de milieu- en dierenrechten beweging. Interessante boeken qua natuurbescherming "Mens aan de grens" (EPO 1985) en "Humanisme" (daarin een hoofdstuk over het begrip ecocentrisme). Uiteraard had JK sympathie voor Natuurpunt en haar streven, maar het is me niet bekend of hij lid van onze vereniging was; echter zijn natuur- & ecologisch denken en strijd maken hem eigenlijk een lid de facto. Als eminence grise maar ook als dwarsligger vond hij het wel niet netjes van Natuurpunt (en Natagora) om zich voor biodiversiteitsprojecten in de te laten sponsoren door Electrabel (jan 2008), die bv Greenpeace voor de rechter daagde op basis van bendevorming. Natuurpunt nam (middels directeur Ibens) daarin dus geen principieel maar een pragmatisch standpunt tegenover in. Een groot natuur-& eco-strijder gaat heen en heeft een hele generatie beïnvloed. Dank Jaap voor je strijd, we zullen je echt missen maar de weg is gebaand.

Yves

<-- terug naar overzicht